عددهای ۱ تا ۷ روی ظروف پلاستیکی یعنی چه؟ راهنمای کدهای پلاستیک در آشپزخانه

اگر زیر یک ظرف پلاستیکی را نگاه کنید، ممکن است داخل یا کنار یک علامت مثلثی عددی از ۱ تا ۷ ببینید.

خیلی‌ها تصور می‌کنند این عددها نشان می‌دهند ظرف چقدر سالم است، چند بار می‌توان از آن استفاده کرد یا آیا می‌توان آن را داخل مایکروویو گذاشت.

اما این برداشت دقیق نیست.

عددهای ۱ تا ۷ در اصل برای شناسایی نوع رزین پلاستیک استفاده می‌شوند. استاندارد ASTM D7611 صراحتاً می‌گوید Resin Identification Code فقط نوع پلاستیک را مشخص می‌کند و حتی وجود این کد به‌تنهایی به معنی «قابل بازیافت بودن» محصول نیست.

پس این عددها دقیقاً چه چیزی را نشان می‌دهند؟

سیستم کدگذاری رزین، پلاستیک‌ها را براساس خانواده ماده اولیه دسته‌بندی می‌کند.

• ۱ — PET یا PETE: پلی‌اتیلن ترفتالات
• ۲ — HDPE: پلی‌اتیلن با چگالی بالا
• ۳ — PVC: پلی‌وینیل کلراید
• ۴ — LDPE: پلی‌اتیلن با چگالی پایین
• ۵ — PP: پلی‌پروپیلن
• ۶ — PS: پلی‌استایرن
• ۷ — Other: سایر رزین‌ها یا ساختارهای پلاستیکی خارج از گروه‌های بالا

این طبقه‌بندی به ما می‌گوید محصول از چه خانواده پلاستیکی ساخته شده؛ اما هنوز به سؤال‌های مهم آشپزخانه جواب نمی‌دهد.

آیا عدد ۵ یعنی ظرف برای مایکروویو مناسب است؟

نه.

این یکی از مهم‌ترین نکات این مقاله است.

عدد ۵ یعنی ماده اصلی ظرف در گروه پلی‌پروپیلن یا PP قرار دارد؛ اما این عدد به‌تنهایی ثابت نمی‌کند که همان ظرف مشخص برای گرم‌کردن غذا در مایکروویو طراحی شده است.

USDA توصیه می‌کند برای مایکروویو فقط از ظروفی استفاده شود که مشخصاً برای استفاده در مایکروویو ساخته شده‌اند و روی آنها علامت یا عبارت مربوط به این قابلیت درج شده باشد.

بنابراین اگر زیر ظرف فقط عدد ۵ می‌بینید ولی هیچ نشانه‌ای درباره مایکروویو وجود ندارد، از روی عدد رزین درباره قابلیت گرم‌کردن آن تصمیم نگیرید.

پس موقع خرید ظرف پلاستیکی دنبال چه علامتی باشیم؟

برای استفاده روزمره، به‌جای تمرکز فقط روی عدد داخل مثلث، مشخصات کاربردی محصول را بررسی کنید.

اگر قصد استفاده در مایکروویو دارید، دنبال عبارت یا علامت Microwave-safe باشید.

اگر ظرف را داخل فریزر قرار می‌دهید، بررسی کنید سازنده آن را برای استفاده در فریزر مناسب اعلام کرده باشد.

اگر ماشین ظرفشویی برایتان مهم است، عبارت یا علامت Dishwasher-safe را بررسی کنید.

این قابلیت‌ها مستقل از عدد رزین هستند و نباید از روی عدد ۱ تا ۷ حدس زده شوند.

یک مثال ساده؛ دو ظرف با عدد ۵ لزوماً یک کاربرد ندارند

فرض کنید دو ظرف مختلف دارید و زیر هر دو عدد ۵ درج شده است.

این یعنی هر دو عمدتاً از پلی‌پروپیلن ساخته شده‌اند؛ اما ممکن است یکی برای نگهداری غذای سرد طراحی شده باشد و دیگری طبق مشخصات سازنده برای مایکروویو هم مناسب باشد.

تفاوت می‌تواند به طراحی ظرف، ضخامت، افزودنی‌های مجاز، نوع درپوش و کاربردی که سازنده برای محصول تعیین کرده مربوط باشد.

پس «جنس ماده» با «شرایط مجاز استفاده از محصول نهایی» یکی نیست.

آیا علامت مثلث یعنی ظرف حتماً قابل بازیافت است؟

باز هم پاسخ کوتاه: نه لزوماً.

ASTM توضیح می‌دهد که کد شناسایی رزین، «کد بازیافت» نیست. وجود عدد روی محصول تضمین نمی‌کند که زیرساخت بازیافت آن نوع پلاستیک در شهر یا منطقه شما وجود داشته باشد.

برای بازیافت باید قوانین و امکانات محلی را بررسی کرد.

بنابراین عبارت رایج «علامت بازیافت شماره ۵» از نظر فنی دقیق نیست؛ اصطلاح مناسب‌تر کد شناسایی رزین ۵ است.

عدد ۷ دقیقاً یعنی چه؟

عدد ۷ یک ماده مشخص نیست.

این گروه برای پلاستیک‌ها و ساختارهایی استفاده می‌شود که در گروه‌های ۱ تا ۶ قرار نمی‌گیرند.

بنابراین نمی‌توان برای تمام محصولات دارای عدد ۷ یک حکم کلی صادر کرد.

ممکن است دو محصول با کد ۷ از مواد و ساختارهای کاملاً متفاوتی ساخته شده باشند.

در اینجا نیز اطلاعات دقیق سازنده از خود عدد مهم‌تر است.

ظرف یک‌بارمصرف را دوباره برای گرم‌کردن غذا استفاده کنیم؟

این موضوع را نباید از روی عدد زیر ظرف حدس زد.

USDA هشدار می‌دهد ظروف یک‌بارمصرفی مثل بعضی ظرف‌های غذای بیرون‌بر، ظرف مارگارین، برخی ظروف لبنیات و بسته‌بندی‌های سرد لزوماً برای حرارت طراحی نشده‌اند.

گرم‌کردن ظرفی که برای حرارت ساخته نشده ممکن است باعث تاب‌برداشتن یا ذوب شدن آن شود.

بنابراین برای گرم‌کردن غذا فقط از ظرفی استفاده کنید که سازنده آن را برای این کاربرد مناسب اعلام کرده باشد.

اگر ظرف هنگام گرم کردن تاب برداشت چه کنیم؟

اگر ظرف هنگام قرار گرفتن در مایکروویو تغییر شکل داده، ذوب شده یا آسیب دیده است، استفاده را متوقف کنید.

USDA توصیه می‌کند از بسته‌بندی‌ها و ظروف پلاستیکی‌ای که برای حرارت ساخته نشده‌اند در مایکروویو استفاده نشود؛ زیرا حرارت می‌تواند باعث ذوب یا تغییر شکل آنها شود.

در چنین شرایطی بهتر است غذا را به ظرفی منتقل کنید که مشخصاً برای استفاده در مایکروویو طراحی شده است.

برای نگهداری غذا، عدد رزین مهم‌تر است یا کیفیت ظرف؟

برای مصرف‌کننده، عدد رزین فقط بخشی از اطلاعات است.

هنگام انتخاب ظرف نگهداری غذا این موارد هم اهمیت دارند:

• کاربردی که سازنده برای ظرف اعلام کرده است
• کیفیت و طراحی درپوش
• سهولت شست‌وشو
• وجود ترک، خراش شدید یا تغییر شکل
• مناسب بودن برای فریزر یا مایکروویو در صورت نیاز
• ابعاد و ظرفیت مناسب برای استفاده واقعی شما

اگر برای نگهداری غذای پخته دنبال ظرف هستید، می‌توانید انواع ظروف نگهداری غذا و ظروف فریزری را ببینید و قبل از انتخاب، کاربرد اعلام‌شده هر محصول را بررسی کنید.

برای غذای داغ هم همین قانون وجود دارد

نوع ظرف فقط یکی از بخش‌های نگهداری صحیح غذای پخته است.

زمان قرار دادن غذا در یخچال، حجم غذا و عمق ظرف هم اهمیت دارند.

اگر درباره این موضوع سؤال دارید، مقاله آیا غذای داغ را می‌توان داخل یخچال گذاشت؟ را هم بخوانید.

چک‌لیست ۲۰ ثانیه‌ای برای خواندن زیر ظرف پلاستیکی

دفعه بعد که یک ظرف پلاستیکی در دست گرفتید، فقط عدد داخل مثلث را نگاه نکنید.

این موارد را بررسی کنید:

1. عدد ۱ تا ۷: نوع خانواده رزین را مشخص می‌کند.
2. Microwave-safe: مشخص می‌کند ظرف برای مایکروویو مناسب اعلام شده یا نه.
3. Freezer-safe: اگر قرار است داخل فریزر استفاده شود.
4. Dishwasher-safe: اگر قصد شست‌وشو در ماشین ظرفشویی دارید.
5. دستور سازنده: هر محدودیت دما یا استفاده‌ای که روی محصول یا بسته‌بندی نوشته شده است.

جمع‌بندی؛ یک عدد همه‌چیز را درباره ظرف نمی‌گوید

کدهای ۱ تا ۷ روی ظروف پلاستیکی برای شناسایی نوع رزین استفاده می‌شوند.

این عددها به‌تنهایی مشخص نمی‌کنند که ظرف برای مایکروویو، فریزر یا ماشین ظرفشویی مناسب است و حتی تضمین نمی‌کنند که محصول در محل زندگی شما قابل بازیافت باشد.

بنابراین هنگام خرید و استفاده از ظرف پلاستیکی به‌جای تکیه بر یک عدد، کد رزین + علائم کاربرد + دستور سازنده را کنار هم بررسی کنید.

نکته تاپ پلاسکو: عدد زیر ظرف به شما می‌گوید «این پلاستیک چیست»؛ اما برای اینکه بدانید «با این ظرف چه کاری می‌شود کرد»، باید مشخصات خود محصول را بخوانید.